Kształtowanie człowieka na wzór Chrystusa dokonuje się także w procesie intelektualnego zgłębiania prawdy, który prowadzi do jej kontemplacji i zarazem ustawicznego odkrywania piękna człowieczeństwa. Formacja intelektualna jest istotnym elementem przygotowania do kapłaństwa, ponieważ poszukiwanie prawdy stanowi podstawę życia wiarą, tak w przypadku powołanych do kapłaństwa, jak i tych wszystkich, do których przyszli kapłani skierują zbawcze orędzie Boga. Intelektualny wysiłek alumnów wpisuje się głęboko w ich formację ludzką, duchową oraz duszpasterską i obejmuje zasadniczą część czasu spędzonego w Seminarium.

 
W adhortacji apostolskiej Pastores dabo vobis Jan Paweł II przypomina: "Studia, które zajmują niemałą część czasu kandydata do kapłaństwa, nie są bynajmniej zewnętrznym i drugorzędnym składnikiem jego wzrastania w wymiarze ludzkim, chrześcijańskim i duchowym oraz w powołaniu. W rzeczywistości bowiem poprzez studium, zwłaszcza teologii, przyszły kapłan wnika głęboko w Słowo Boże, wzrasta w życiu duchowym i przygotowuje się do wypełnienia posługi pasterskiej" (51).

 
Należy więc zauważyć, że formacja intelektualna nie jest czymś marginalnym w życiu przyszłego kapłana, ale zasadza się na bardzo gruntownych studiach wielu różnych dyscyplin naukowych, których znajomość jest wymogiem współczesności. Głoszenie bowiem Ewangelii w ramach zróżnicowanej kultury i podniesionych wymagań jej współczesnych odbiorców, wymaga jak najlepiej przygotowanych do tego zadania kapłanów. Decydujące znaczenie ma postawa świadectwa, gdyż intelektualne poznanie prawdy wymaga od jej głosicieli przede wszystkim egzystencjalnego zaangażowania się we wszystkie jej wymiary, co prowadzi do jej przyjęcia przez tych, do których jest kierowana.

 

1. Status i zakres studiów seminaryjnych
 
Formacja intelektualna alumnów Seminarium Duchownego ma charakter studiów wyższych i dokonuje się na Wydziale Teologicznym w Tarnowie. Studia te odbywają się zgodnie z zatwierdzonymi 26 sierpnia 1999 r. przez Kongregację ds. Wychowania Katolickiego Zasadami formacji kapłańskiej w Polsce i nowym Ratio studiorum. Wydział Teologiczny w Tarnowie, będący częścią Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, stosuje się również w dziedzinie regulaminu studiów do norm prawnych Ministerstwa Edukacji Narodowej. Uwieńczeniem studiów filozoficzno-teologicznych jest uzyskiwany przez alumnów-studentów - na podstawie odbytych studiów i przedłożonej pracy oraz złożonego egzaminu - tytuł magistra teologii.

 
W czasie 6-letnich studiów alumni biorą aktywny udział w wykładach, ćwiczeniach, konwersatoriach i lektoratach, uczestniczą w proseminarium i seminarium naukowym oraz różnego rodzaju sympozjach. Istnieją również warunki stałego rozwoju intelektualnego i kulturalnego przez dodatkowe wykłady, dyskusje oraz udział w programach kulturalnych. Osobiste zaangażowanie alumnów w różnorodne wymiary pracy intelektualnej stwarza możliwość jak najlepszego ich wykształcenia, które pozwoli bez trudności poruszać się w intelektualno-kulturowym obszarze współczesności i skutecznie głosić w nim Ewangelię.

 

Podczas studium przygotowującego alumnów do kapłaństwa i przyszłych zadań z nim związanych, alumni poznają całą i nienaruszoną naukę Kościoła. Uczą się odpowiedniego języka i właściwego rozumienia tekstów doktrynalnych; porządkowania i łączenia poszczególnych przedmiotów, traktatów i twierdzeń; studiują rozwój doktryny w jej dziejowym i kulturowym kontekście. Równocześnie podczas wieloletniego studium przyszli kapłani mają nabyć umiejętność wyznawania własnej wiary w dialogu z innymi; rozwinąć umiejętność słuchania i rozumienia oraz formułowania wyważonych sądów (por. Zasady formacji kapłańskiej w Polsce, nr 196-197). Stąd też seminaryjna formacja intelektualna posiada zasadniczo dwa wymiary: filozoficzny i teologiczny. Uzupełnia ją niemniej ważny wymiar humanistyczny.
 
2. Różnorodność dyscyplin naukowych

 

Istotnym składnikiem formacji intelektualnej jest studium filozofii, która prowadzi do głębszego rozumienia i interpretacji osoby, jej wolności, jej relacji ze światem i z Bogiem. W tak pojętym studium filozofii na czoło wysuwa się metafizyka jako próba zrozumienia rzeczywistości i szukania odpowiedzi na pytania dotyczące istnienia oraz antropologia filozoficzna, czyli filozoficzne zgłębianie pytania "kim jest człowiek". Niemałe znaczenie posiada również studium historii filozofii, jako dziejów poszukiwań ludzkiej myśli oraz etyki, czyli rozumowej analizy źródeł ludzkich działań i postaw. Formacja intelektualna przyszłego kapłana rozwija się przede wszystkim na podłożu studium teologii. Pomaga ono rozwijać w kandydatach do kapłaństwa nawyk naukowej ścisłości, a jednocześnie wielką i żywą miłość do Jezusa Chrystusa i do Jego Kościoła.

 
W swej dojrzałej refleksji nad wiarą teologia zmierza w dwóch kierunkach. Pierwszym z nich jest studium słowa Bożego: słowa zapisanego w Świętej Księdze, otaczanego czcią i przeżywanego w żywej Tradycji Kościoła, autentycznie interpretowanego przez Urząd Nauczycielski Kościoła. Chodzi tu zatem o studium Pisma Świętego, które winno być duszą całej teologii, studium Ojców Kościoła i liturgii, historii Kościoła oraz wypowiedzi Urzędu Nauczycielskiego. Drugi kierunek koncentruje się na człowieku, który rozmawia z Bogiem: człowieku powołanym, by wierzył i żył prawdami wiary oraz aby przekazywał innym chrześcijańską wiarę i ewangeliczny etos. Ten kierunek obejmuje studium teologii dogmatycznej, teologii moralnej, teologii duchowości, prawa kanonicznego oraz teologii pastoralnej.

 

Ponieważ człowiek wierzący jest punktem odniesienia dla teologii, zwraca ona szczególną uwagę z jednej strony na podstawowy i stały problem relacji wiara-rozum, a z drugiej - na niektóre zagadnienia ściśle związane z obecną sytuacją społeczną i kulturową. Do pierwszej dziedziny należy studium teologii fundamentalnej, której przedmiotem jest chrześcijańskie Objawienie i jego przekaz w Kościele. Druga obejmuje dyscypliny, które rozwinęły się i nadal rozwijają przede wszystkim jako odpowiedź na najbardziej aktualne problemy człowieka. Dotyczy to studium nauki społecznej Kościoła, która należy do dziedziny teologii, zwłaszcza teologii moralnej i którą trzeba zaliczyć do istotnych elementów nowej ewangelizacji, bowiem stanowi ona jej narzędzie. W to wszystko wpisuje się jeszcze studium problematyki związanej z misjami, ekumenizmem, judaizmem, islamem i innymi religiami.

 
W głębszym zrozumieniu człowieka oraz zjawisk i kierunków rozwoju społecznego - których znajomość jest bardzo istotna w działalności ewangelizacyjnej Kościoła w świecie współczesnym - bardzo pomocne mogą być tzw. nauki o człowieku, jak socjologia, psychologia, pedagogika, a także nauki o środkach społecznego przekazu. Chociaż należą one do dziedziny nauk opisowych, pomagają przyszłemu kapłanowi wszczepiać ponadczasową wartość Ewangelii we współczesny kontekst intelektualno-kulturowy.
 
3. Intelektualno-kulturowy wymiar formacji seminaryjnej
 
Rozległy obszar pracy intelektualnej wymaga kompetentnej kadry profesorskiej, która decyduje o wielowymiarowym, intelektualno-kulturowym kształcie pracy duszpasterskiej przyszłych kapłanów. Kilkudziesięcioosobowa wspólnota profesorów, wykształconych na różnych uczelniach kościelnych i państwowych, w kraju i za granicą, tworzy podstawę do zaistnienia jak najlepszych warunków pracy intelektualnej alumnów, którzy mają możliwość nie tylko słuchać wykładów swoich profesorów, ale także wspólnie z nimi uczestniczyć w rozwiązywaniu problemów naukowych, szczególnie z racji pisania prac magisterskich oraz uczestniczyć z nimi w duchowo-intelektualnej wspólnocie otwartej ku nowym wyzwaniom nauki i wiary. Cennym wprowadzeniem do pisania pracy magisterskiej są proseminaria oraz zajęcia z wybranych zagadnień z języka polskiego, które wprowadzają alumnów w niezwykłe bogactwo kultury narodowej i religijnej.

 
Pisanie prac magisterskich oraz konieczność nawiązywania relacji z przedstawicielami innych narodów i kultur w ramach pracy duszpasterskiej oraz misyjnej wymaga od alumnów znajomości podstawowych języków europejskich. Stąd też Seminarium stwarza możliwość nauki następujących nowożytnych języków obcych: angielskiego, niemieckiego, rosyjskiego, włoskiego i języków klasycznych: greckiego i łacińskiego oraz języka hebrajskiego.

 
Alumni mają także możliwość nawiązywania kontaktów intelektualnych z innymi uczelniami i środowiskami akademickimi dzięki różnym sympozjom, poszukiwaniu materiałów do prac naukowych w bibliotekach uniwersyteckich i spotkaniom z przedstawicielami nauki i kultury goszczącymi w Seminarium.

 
Kulturalno-intelektualny wymiar formacji seminaryjnej realizuje się także w przygotowaniu i wystawianiu przez alumnów różnych sztuk teatralnych, przedstawień, widowisk, które angażują alumnów poszczególnych roczników w jak najlepszy przekaz podstawowych wartości ludzkich i religijnych. W ramach tej formacji istnieje możliwość wyjazdu do teatrów i filharmonii, mieszczących się w większych ośrodkach kulturalnych w Polsce, gdzie alumni wypracowują w sobie wewnętrzną potrzebę otwarcia się na piękno i wartość kultury chrześcijańskiej, w którą wpisuje się kultura europejska i narodowa.

 

Współczesne dokumenty Kościoła postulują konieczność użycia środków społecznego komunikowania w głoszeniu Ewangelii współczesnemu światu. Szczególnie akcentuje się potrzebę znajomości mass mediów i właściwego ich używania przez przyszłych kapłanów. W związku z tym w Seminarium i poza nim istnieje możliwość oglądania filmów o różnorodnej tematyce, po których zalecana jest dyskusja. Emitowane są różnego rodzaju programy telewizyjne, które wprowadzają alumnów w klimat współczesnej kultury, wyznaczający im także zakres przyszłej pracy duszpasterskiej.

 
Formacja intelektualna daje alumnom możliwość zrozumienia wiary, która jest rzeczywistością dynamiczną, wymagającą wciąż odpowiedzi dawanej Bogu przez człowieka. Istnienie szczególnego rodzaju mozaiki dyscyplin naukowych wykładanych w Seminarium Duchownym oraz szeroki kontekst kulturowy, w którym dokonuje się formacja intelektualna, pozwalają na osiągnięcie przez studiujących alumnów twórczej syntezy, która stanie się w przyszłości narzędziem dla działalności ewangelizacyjnej Kościoła w zróżnicowanym środowisku kulturowym współczesnego świata.

 

 

 

 


Copyright © 2010/2013/2014. All Rights Reserved.